Corn Exchange, Crughywel

Yn dilyn trafod cytundeb gyda Punch Taverns i werthu’r Corn Exchange i’r gymuned, yn hytrach nag i archfarchnad, mae’r grŵp wedi llwyddo i godi’r arian angenrheidiol gan oddeutu 300 o bobl leol er mwyn prynu’r adeilad a’i adnewyddu o fewn yr amserlen oedd wedi ei threfnu.

Mae wedi bod yn daith eithriadol gan fod problemau sylweddol gyda’r hen adeilad yn gorfod cael eu goresgyn gan ymroddiad yr adeiladwr, y tîm bach o bedwar sydd wedi rhedeg y prosiect yn wirfoddol, yn ogystal â chefnogaeth barhaus gan y 300 o’r cyfranddalwyr.

Bellach mae’r adeilad hwn oedd wedi mynd â’i ben iddo wedi ei drawsnewid yn dair siop ddeniadol, gyda thair o fflatiau modern uwchben sydd bellach yn cael eu rhentu.

Odonnells Bakehouse oedd y busnes cyntaf i gymryd un o’r unedau, busnes oedd yn arfer gweithredu o Neuadd y Farchnad gyferbyn â’r Corn Exchange ond wedi gorfod gadael gan nad oedd safle addas iddynt. Mae’r drydedd siop yn un sydd wedi denu sylw lleol a chenedlaethol gan mai hon yw’r siop gyntaf yng Nghymru heb unrhyw wastraff, a’i henw yw Natural Weigh. Bydd y siop olaf, sef “The Emporium”  yn gwerthu crefftau, deunyddiau casgladwy, yn ogystal â deunyddiau retro a hynafolion.

Bellach mae’r fflatiau wedi eu gosod i denantiaid newydd gwych.  Roedd dau fflat un ystafell wely ac un fflat dwy ystafell wely.

I grynhoi, mae canlyniadau trawsnewid y Corn Exchange wedi cynhyrchu 11 o swyddi, wedi rhoi cartref i 6 o bobl ac wedi creu busnes sydd yn berchen gan fwyaf i bobl Crughywel.  Tynnwyd sylw at y fenter mewn sesiwn seneddol yn San Steffan, fel enghraifft arbennig o’r hyn y gellir ei gyflawni pan mae grŵp bach o bobl yn dod at ei gilydd er mwyn ymladd dros warchod tref fach hanesyddol.  Roedd hefyd o ddiddordeb mawr i’w Fawrhydi, Tywysog Cymru, a agorodd y safle yn swyddogol ym mis Gorffennaf 2018. Yn olaf, y cynllun hwn oedd y prif reswm i Stryd Fawr Crughywel gael ei henwebu fel Stryd Fawr Orau Prydain Fawr yn 2018. 

Mae’n bwysig pwysleisio pe na bai’r fenter hon wedi digwydd, neu heb lwyddo, byddai’r Corn Exchange erbyn hyn wedi hen ddiflannu gydag archfarchnad fawr yn bygwth dyfodol busnesau teuluol lleol, heb sôn am ddifetha cymeriad unigryw’r dref hanesyddol hon.

Galluogodd grant y Gronfa Datblygu Cynaliadwy nhw i gyflogi gweinyddwr oedd yn medru trefnu a rheoli’r holl waith gweinyddol ynghlwm â recriwtio’r nifer anhygoel o gyfranddalwyr a rhoi’r wybodaeth ddiweddaraf iddynt yn ystod y prosiect.

 Cyfanswm y grant a roddwyd i’r prosiect hwn £21,191